Wetenschapsdagen Chemie

  • Kies 2 workshops om je kennis te laten maken met Chemie.
  • Doelpubliek: leerlingen van de derde graad secundair onderwijs.

Waar en wanneer

  • Waarcampus Hoboken
  • Wanneer: dinsdag 16 januari 2018 of donderdag 18 januari 2018

Programma

  • Per dag kan je deelnemen aan 2 proeven die telkens 1,5 uur in beslag nemen.
  • Verder krijgt elke deelnemende klas een uitleg over verder studeren in het hoger onderwijs.

Workshops

1. Kennismaking met fysicochemie (12 lln)

Reactiekinetiek (pseudo-eerste orde reactie): uitvoering gevolgd door verwerking in Excel. Na een korte situering van het laboratorium fysicochemie en van het experiment dat zal uitgevoerd worden gaan de leerlingen aan de slag. In groepjes van twee wordt een zogenaamde pseudo-eerste orde reactie uitgevoerd. Het experiment is zodanig ontworpen dat de concentraties van de reagentia kunnen gevolgd worden in functie van de tijd. Achteraf worden in groep de waarnemingen verklaard en wordt de gegevensverwerking besproken en uitgevoerd. Daarvoor gebruiken we op voorhand klaargemaakte excel-werkbladen. De grafische weergave van de resultaten leidt tot de snelheidsconstante van de bestudeerde reactie. Voorkennis: elementair inzicht in concentratieberekeningen (molariteit) volstaat.

  • Domein: Chemie
  • Doelgroep: TSO / ASO laatstejaars wetenschappen
  • Maximum aantal deelnemers: 12 lln
  • Extra gegevens: B 304
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: annick.grupping@kdg.be

2. Calorieën tellen in een piepschuimen bekertje (12 lln)

Met behulp van twee piepschuim bekertjes en een thermometer maak je een calorimeter = een toestel waarmee je de warmte die vrijkomt of wordt opgenomen bij chemische reacties, kan meten. We kunnen dus de 'calorieën (of beter: de Joules) van een chemische reactie tellen'. Door eenvoudig warm en koud water te mengen en de uiteindelijke temperatuur af te lezen, kan je het toestel kalibreren. Vervolgens ga je enkele chemische reacties bestuderen: wat gebeurt er met de temperatuur van een zure oplossing als we die neutraliseren met een base? Zal de temperatuur stijgen of dalen als we de meststof, ammonium nitraat, oplossen in water? En krijgen we water aan de kook als we er een base zoals natrium hydroxide in oplossen? In slechts twee uurtjes tijd leer je hoe 'hot' of 'cool' chemische reacties kunnen zijn.

  • Domein: Chemie
  • Maximum aantal deelnemers: 12 lln
  • Extra gegevens: B 305N
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: jeroen.geuens@kdg.be

3. Dynamische metingen met zuurstofelektrode (9 lln)

Met een zuurstofelektrode meten we de zuurstofconcentratie in een oplossing. Wanneer er in die oplossing micro-organismen en organisch materiaal ("voedsel") aanwezig is, kan het verbruik van zuurstof opgevolgd worden: dit is de bepaling van de ademhalingssnelheid van de micro-organismen. Deze snelheid wordt door verschillende factoren bepaald en beïnvloed:

  • de activiteit van de micro-organismen;
  • de biologische afbreekbaarheid van het gebruikte organische substraat;
  • mogelijk toxisch effect van stoffen aanwezig in het water op de gebruikt micro-organismen.

Door de omstandigheden in de oplossing te wisselen kan er een studie gebeuren van het effect van deze veranderende factoren die dan een antwoord geven op vragen zoals:

  • is dit soort organisch materiaal in een biologische waterzuivering af te breken, en hoe moeilijk zal de afbraak verlopen;
  • zijn bepaalde componenten of afvalwaters toxisch voor de micro-organismen die in een waterzuiveringsinstallatie voor de biologische zuivering zorgen.

Deze vragen zijn belangrijk voor diegenen die de zorg hebben in een biologische waterzuivering om de installatie optimaal te laten functioneren.

  • Domein: Chemie
  • Maximum aantal deelnemers: 9 lln
  • Extra gegevens: A 126
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: hilde.debondt@kdg.be

4. Crèmes en zalven (8 lln)

Studenten maken een farmaceutische creme (O/W emulsie) met een actief product: chlorhexidine als antisepticum. Bereiding: water en oliefase met emulgator apart opwarmen, mengen en nadien emulgeren op hoge snelheid en (laten) afkoelen.Zelfde principe en bereiding voor cosmetische cremes maar dan zonder "actief" product.

  • Domein: Chemie - Farmacie
  • Maximum aantal deelnemers: 8 lln
  • Extra gegevens: B 305N
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: katleen.vanhaelst@kdg.be

5. Microbiologische studie van gistcellen en bacteriën (8 lln)

Micro-organismen vinden we overal; in ons lichaam, in de omgeving en in onze voedingsmiddelen. De leerlingen maken preparaten van verschillende stalen (mond, yoghurt, bakkersgist) en bekijken deze onder de microscoop. Om de micro-organismen beter zichtbaar te maken, voeren we eerst een gramkleuring uit. Dit is de belangrijkste kleuring in de microbiologie. De leerlingen zullen op deze manier het verschil kunnen zien tussen verschillende soorten bacteriën en gistcellen. Tijdens het uitvoeren van de experimenten leren de leerlingen aseptisch werken en een entnaald hanteren.

6. Gelpermeatiechromatografie; klinisch opsporen van hartinfarcten (8 lln)

Deel 1: Gelpermeatiechromatografie is een kolomchromatografische techniek die toelaat om de componenten van een mengsel te scheiden op basis van verschil in grootte. Deze techniek wordt toegepast op een eenvoudig mengsel en volledig manueel uitgevoerd alsook door gebruik van een "Econopac" toestel waarmee fotometrische detectie van de componenten in de verschillende fracties mogelijk is.

Deel 2: Klinisch opsporen van een hartinfarct Bij beschadiging van het hart of de skeletspieren zal de hoeveelheid creatinekinase in het bloed aanzienlijk stijgen. Voor een vroegtijdige diagnose van een hartinfarct kan de enzymatische activiteit van creatinekinase in serum bepaald worden. Deze enzymkinetische metingen zullen uitgevoerd worden m.b.v. een eenvoudige fotometer en eveneens met een meer geavanceerd toestel en met een automaat.

  • Domein: Biochemie / Klinische chemie
  • Doelgroep: TSO CH / ASO wetensch. richtingen
  • Maximum aantal deelnemers: 8 lln
  • Extra gegevens: B 302
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: annelies.debeuf@kdg.be

7. Suikerbepaling in popcorn (10 lln)

Het suikergehalte in popcorn wordt spectrofotometrisch bepaald. Een monster popcorn wordt gemalen en analytisch afgewogen. Het monster wordt in zuur midden gehydrolyseerd zodat de suikers vrijkomen. De suikers worden dan spectrofotometrisch gemeten in basisch midden m.b.v. een kleurvormend reagens.

  • Domein: Chemie
  • Doelgroep: TSO TW / ASO wetensch. richtingen
  • Maximum aantal deelnemers: 10 lln
  • Extra gegevens: B 305N
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: kristiaan.empereur@kdg.be

8. Bepaling van sporen salicylzuur in vervallen acetylsalicylzuur-pijnstillertabletten (8 lln)

In vochtige omstandigheden kan uit aspirine het nevenproduct salicylzuur ontstaan. (Dit kan vervelende nevenwerkingen veroorzaken.) Bepaling van het salicylzuurgehalte in de pijnstiller is dan ook een zeer belangrijke kwaliteitscontrole: de kleursterkte van een reeks oplossingen met gekende salicylzuurconcentraties wordt gemeten met een spectrofotometer en deze wordt vergeleken met de kleursterkte van de staaloplossingen. Met een beetje rekenwerk kan je vinden hoeveel mg salicylzuur er in een tablet aanwezig is.

  • Domein: Chemie
  • Doelgroep: ASO / TSO TW / TSO IW
  • Maximum aantal deelnemers: 8 lln
  • Extra gegevens: B 301
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: gerda.wouters@kdg.be

9. (Om) zeep! (12 lln)

De verzepingsreactie van olie / vet tot zeep en de werking van de zeep worden kort besproken. Daarna ga je aan de slag met je eigen olie- of vetstaal om zeep te maken. Hierbij laten we het vet reageren met kalium- of natriumhydroxide. Wat zijn de verschillen tussen natrium- en kaliumzepen? Zijn er verschillen tussen zepen van verschillende vetten en oliën? Nadien kan je je zeep nog personaliseren door het toevoegen van geurtjes en kleurtjes!

  • Domein: Chemie
  • Maximum aantal deelnemers: 12 lln
  • Extra gegevens: Lokaal B305z
    Zelf mee te brengen: labojas en labobril, 100g olie of vet
  • Duur: 1,5 u.
  • Docent: hannes.sels@kdg.be en wendy.vandeven@kdg.be

Nog vragen? Contacteer imanol.michelena@kdg.be, +32 3 613 17 55

Ontdek ook onze andere wetenschapsdagen van de opleidingen Verpleeg- en Vroedkunde en Autotechnologie.