Samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. Eén kind, twee werelden, één opdracht

Eén kind, twee werelden, één opdracht

Kinderen en jongeren groeien op in verschillende, sterk verweven leefwerelden zoals gezin, school en de bredere sociale context. Problemen beperken zich zelden tot één domein: wat thuis gebeurt, heeft impact op school – en omgekeerd. Zeker voor kinderen en jongeren in een jeugdhulptraject stapelen uitdagingen zich vaak op.

Toch werken onderwijs en jeugdhulp nog te vaak naast elkaar, elk vanuit hun eigen logica en aanpak. Dat maakt samenwerking complex, terwijl net die verbinding cruciaal is om ontwikkelingskansen te versterken en uitval te voorkomen.

Dit onderzoek verkent hoe beide sectoren beter kunnen samenwerken. We gaan na hoe samenwerking vandaag vorm krijgt, waar kansen liggen en welke drempels professionals ervaren in het realiseren van een gedeelde opdracht: het ondersteunen van kinderen en jongeren in hun ontwikkeling, over sectoren heen.

Het doel is om bij te dragen aan betere afstemming tussen beide sectoren en zo tot meer samenhangende ondersteuning te komen voor kinderen, jongeren en hun context.

Dit onderzoek is opgevat als een praktijkgericht en verkennend studie en bestaat uit twee onderzoeksluiken waarbij kwantitatieve en kwalitatieve methoden gecombineerd worden:

• Een digitale bevraging (n=561) bij professionals uit onderwijs en jeugdhulp brengt in kaart hoe beide sectoren elkaar kennen, hoe zij samenwerking ervaren en welke visies zij hebben op de ondersteuning van kinderen en jongeren. 
• Een verdiepend onderzoeksluik waar 41 professionals geïnterviewd werden via semigestructureerd diepte-interviews biedt inzicht in concrete praktijkervaringen, casussen en dynamieken van samenwerking, inclusief succesfactoren en knelpunten. 

Het onderzoek toont dat onderwijs en jeugdhulp een duidelijke gedeelde ambitie hebben om samen te werken rond kinderen en jongeren in een jeugdhulptraject. Beide sectoren erkennen dat de leefwerelden van jongeren – thuis, school en hulpverlening – onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en dat afstemming cruciaal is om ontwikkelingskansen te versterken. Tegelijkertijd blijkt die samenwerking in de praktijk vaak complex en kwetsbaar:

• Gedeelde ambitie, verschillende logica’s
  Beide sectoren erkennen het belang van samenwerking, maar vertrekken vanuit andere doelen, tempo’s en professionele kaders. Dit bemoeilijkt afstemming en maakt samenwerking afhankelijk van individuen. 
• Samenwerking is vaak ad hoc
  Samenwerking ontstaat meestal rond concrete casussen. Ze ontstaat vaak wanneer problemen zich stellen, maar is zelden structureel ingebed. Hierdoor is de continuïteit kwetsbaar en afhankelijk van persoonlijk engagement, eerder dan van duurzame samenwerkingsstructuren.
• Kennis van elkaars werking is beperkt maar cruciaal
  Professionals leren elkaar vooral kennen via concrete samenwerkingen, terwijl formele kennisdeling of opleiding minder voorkomt. Gebrek aan inzicht in elkaars context en werkwijze vormt dan ook een belangrijke drempel om tot effectieve samenwerking te komen.
• Communicatie en informatiedeling zijn sleutelvoorwaarden
  Open afstemming versterkt samenwerking en begrip, maar botst regelmatig op grenzen zoals privacy en beroepsgeheim.
• Gedeeld eigenaarschap maakt samenwerking sterker
  Succesvolle samenwerking wordt gekenmerkt door gezamenlijke verantwoordelijkheid, duidelijke rolafspraken, regelmatige afstemming en betrokkenheid van ouders en jongeren.
• Structurele randvoorwaarden ontbreken
  Werkdruk, wachtlijsten, beperkte overlegtijd en een gebrek aan beleidsmatige verankering maken duurzame samenwerking moeilijk.

Hoewel de bereidheid tot samenwerking groot is, blijft ze vandaag te vaak afhankelijk van toevallige omstandigheden. Structurele inbedding en gedeelde kaders zijn nodig om tot meer samenhangende ondersteuning te komen.

Download het rapport hier

Melis B.(2026). Een kind, twee werelden, één opdracht. Onderzoek naar samenwerking tussen school en jeugdhulp. Welwijs, 37 (1) p10 – 15.