Zorg zonder grenzen: Uitdagingen in de Belgische gezondheidszorg voor verpleeg- en zorgkundigen opgeleid in het buitenland

Probleemstelling

De Belgische gezondheidszorg kampt met een structureel tekort aan verpleeg- en zorgkundigen, waardoor het aantrekken van internationaal talent noodzakelijk is. Tegelijk botsen internationaal opgeleide verpleegkundigen vaak op sociaal-culturele uitdagingen, zoals communicatieproblemen, verschillen in werkcultuur, discriminatie en een gebrek aan culturele competentie. Voor de Vlaamse context is echter nog weinig onderzoek gedaan naar deze specifieke moeilijkheden bij recent geïmmigreerde verpleeg- en zorgkundigen.
Daarom is er nood aan inzicht in hun ervaringen en uitdagingen, zodat hun integratie in het zorgsysteem beter kan worden ondersteund.

Hoewel zorginstellingen steeds vaker internationaal talent inzetten, ontbreekt het in Vlaanderen aan systematische, praktijkgerichte kennis over hoe deze uitdagingen zich concreet manifesteren in verschillende zorgsettings en welke ondersteuningsmechanismen effectief bijdragen aan duurzame tewerkstelling en retentie. Dit gebrek aan kennis bemoeilijkt het ontwikkelen van onderbouwd personeelsbeleid en aangepaste begeleidingstrajecten binnen zorgorganisaties.

Dit onderzoek beoogt daarom inzicht te verwerven in de reële ervaringen van recent geïmmigreerde verpleeg- en zorgkundigen in de Vlaamse zorgpraktijk, met als doel zorginstellingen te ondersteunen in het creëren van inclusieve, werkbare en duurzame werkomgevingen. De resultaten leveren concrete handvatten op voor zorgorganisaties om uitval te beperken, teamwerking te versterken en de kwaliteit van zorg te waarborgen.

Daarnaast biedt dit onderzoek een antwoord op hoe opleidingen (waaronder de Engelstalige Bachelor for Nursing die vanaf academiejaar 2026 wordt ingericht aan KdG), internationale verpleegkundigen beter kunnen voorbereiden en ondersteunen, zodat zij succesvol integreren in het Belgische zorgsysteem en bijdragen aan een stabiele en diverse zorgsector. Deze doelstelling is ondersteunend aan de primaire doelstelling: het versterken van het zorgwerkveld.

Onderzoeksvraag

Welke uitdagingen ervaren recent geïmmigreerde verpleeg- en zorgkundigen in de Vlaamse zorgsector?

Onderzoeksaanpak

Dit onderzoek verloopt in twee fasen:

Fase 1: een kwalitatieve interviewstudie met recent geïmmigreerde verpleegkundigen en zorgkundigen om hun ervaringen en uitdagingen op de werkvloer in kaart te brengen. Concreet, voeren we semi-gestructureerde interviews uit met een aantal recent geïmmigreerde verpleegkundigen (EU en niet-EU, opgeleid in het buitenland, werkzaam in diverse zorgsettings) naar hun uitdagingen op de werkvloer. De data worden thematisch geanalyseerd om patronen en knelpunten te identificeren.

Fase 2: vertaling van deze inzichten samen met stakeholders naar concrete aanbevelingen via co-creatie sessies.

• In deze fase worden de bevindingen uit de interviews vertaald naar praktisch bruikbare aanbevelingen voor zorgorganisaties. Via co-creatie sessies met stakeholders uit het werkveld (zoals leidinggevenden, HR-medewerkers, praktijkbegeleiders en verpleegkundigen uit verschillende zorgsettings) worden de geïdentificeerde knelpunten gezamenlijk besproken en verdiept.
• Deze sessies resulteren in concrete en contextgevoelige aanbevelingen rond onder meer onboarding, begeleiding op de werkvloer, communicatie, teamdynamiek en organisatiecultuur. De focus ligt expliciet op wat zorgorganisaties zelf kunnen implementeren om de integratie en duurzame inzetbaarheid van internationaal opgeleide verpleeg- en zorgkundigen te versterken.

Verwachte output

Het project genereert praktijkgerichte output met directe meerwaarde voor onderwijs en werkveld:

• Een set key barrieres voor zorgorganisaties (HR-beleid, management, praktijkbegeleiders en teamcoordinatoren) waarrond de begeleiding, integratie en duurzame tewerkstelling van recent geïmmigreerde verpleeg- en zorgkundigen moet geoptimaliseerd worden als kans om verder met het werkveld use cases te gaan definiëren voor een verder VLAIO TETRA traject met werkveldpartners.
• Het onderzoek levert concrete adviezen op die relevant zijn voor onderwijsinstellingen. In het bijzonder het curriculum van de nieuwe Engelstalige verpleegkundeopleiding aan KdG. Dit is voorlopig de enige opleiding in zijn soort in Vlaanderen en dient daarvoor als voorbeeld voor andere onderwijsinstellingen die in de toekomst soortgelijke initiatieven willen ondernemen.

De resultaten worden wijd verspreid naar het werkveld via 

• Een toegankelijke praktijkgerichte publicatie (bv. factsheet) gericht op verschillende zorgsettings (ziekenhuizen, woonzorgcentra, thuiszorg) en onderwijsinstellingen gericht op de bovengenoemde populatie.
• Een wetenschappellijk abstract op ACCENT VV congres in KULeuven gericht op werkveld en academici.
• Een wetenschappelijke publicatie in een peer-reviewed journal en een publicatie in Zorgmagazine van Zorgnet-Icuro.
• Een zelforganiseerde infomoment in nauwe smaenwerking met onze projectpartners.

Onderzoekers

• narjes.madhloum@kdg.be
• kathleen.vanroyen@kdg.be
• sabine.rys@kdg.be
• astrid.claerbout@kdg.be