Empowering Perinatal Care: Implementation Strategies for Midwifery-Led Models in Primary Healthcare Systems [MOMENT]

Probleemstelling

In veel landen is de perinatale zorg sterk gemedicaliseerd en versnipperd. Zwangere vrouwen en gezinnen ervaren gebrek aan continuïteit, beperkte keuzevrijheid en onvoldoende persoonsgerichte ondersteuning. Nochtans toont internationaal onderzoek aan dat vroedvrouwgeleide zorgmodellen leiden tot betere maternale en neonatale uitkomsten, minder onnodige medische interventies en een efficiënter gebruik van middelen.

Ondanks deze sterke wetenschappelijke evidentie blijft de implementatie van vroedvrouwgeleide zorg in de eerstelijn en de gemeenschap ongelijk en beperkt. Dit komt door organisatorische, professionele, financiële en beleidsmatige drempels, die sterk verschillen per land en zorgsysteem. Er is een duidelijke kloof tussen wat we weten uit onderzoek en wat in de praktijk wordt toegepast.

Onderzoeksdoel

Het doel van deze studie is om duurzame implementatiestrategieën te ontwikkelen voor vroedvrouwgeleide zorgmodellen binnen de eerstelijns- en gemeenschapszorg, aangepast aan verschillende zorgcontexten.

De studie wil beleidsmakers en zorgverleners concrete, evidence-based handvatten bieden om vroedvrouwgeleide zorg effectief, betaalbaar en schaalbaar te integreren in bestaande gezondheidszorgsystemen.

Onderzoeksvraag

De centrale onderzoeksvraag luidt:

Hoe kunnen vroedvrouwgeleide zorgmodellen duurzaam en contextgevoelig worden geïmplementeerd in eerstelijns- en gemeenschapszorgsystemen, en welke beleidsmatige, organisatorische en professionele strategieën zijn daarvoor nodig?

Subvragen zijn onder meer:

• Welke vroedvrouwgeleide zorgmodellen bestaan momenteel in verschillende landen?
• Welke barrières en bevorderende factoren spelen een rol op micro‑, meso‑ en macroniveau?
• Welke implementatiestrategieën werken het best per context?
• Wat is de kosteneffectiviteit van vroedvrouwgeleide zorg in vergelijking met arts-geleide zorg?

Onderzoeksaanpak

De studie hanteert een gemengde en participatieve onderzoeksaanpak, uitgevoerd in België (Vlaanderen), Portugal, Spanje en Canada.

Belangrijke kenmerken van de aanpak zijn:

1. In kaart brengen van bestaande zorgmodellen
   Analyse van bestaande vroedvrouwgeleide zorgpaden, beleidskaders en organisatiemodellen.
2. Kwalitatief onderzoek met stakeholders
   Focusgroepen en interviews met vrouwen, gezinnen, vroedvrouwen, artsen, zorgorganisaties en beleidsmakers om barrières en kansen te identificeren.
3. Co-creatie en human-centred design
   Lokale multidisciplinaire teams (inclusief zorggebruikers) ontwikkelen samen implementatieplannen, zorgpaden en journey mapping.
4. Implementatie- en evaluatiekader
   Ontwikkeling van een stapsgewijs implementatiekader met indicatoren voor proces, impact en duurzaamheid.
5. Economische evaluatie
   Analyse van de kosteneffectiviteit van vroedvrouwgeleide zorg ten opzichte van het artsgeleide zorgmodel.
6. Internationale vergelijking en kennisuitwisseling
   Leren van diverse zorgsystemen om overdraagbare inzichten te genereren.

Verwachte output

De studie resulteert in concrete en bruikbare producten, waaronder:

• Een praktisch implementatiekader voor vroedvrouwgeleide zorg, aangepast aan verschillende landen en contexten
• Zorgpaden en journey mapping die continuïteit en persoonsgerichte zorg visualiseren
• Beleidsaanbevelingen voor regionale, nationale en internationale besluitvormers
• Een kosteneffectiviteitsrapport ter ondersteuning van investeringsbeslissingen
• Praktische tools voor zorgorganisaties en eerstelijnsteams
• Publiek toegankelijke kennisproducten (website, infographics, policy briefs)

Samen dragen deze outputs bij aan betere zorg dichter bij huis, meer keuze en continuïteit voor vrouwen en gezinnen, en een toekomstbestendig zorgsysteem.

Onderzoekers

• florence.dhaenens@kdg.be
• narjes.madhloum@kdg.be