De randen van de dag - Kwaliteitsvolle opstart- en afsluitmomenten in de opvang

In de kinderopvang bevinden kinderen zich meestal in een vaste groep. Dat voelt veilig en vertrouwd. Maar soms zijn er momenten buiten die vaste groep. Denk aan de vroege ochtend, de late namiddag of tijdens vakantiedagen.

In dit project kijken we:

  • hoe vaak die momenten voorkomen,
  • hoe die momenten vandaag verlopen,
  • en hoe kinderen en begeleiders deze momenten beleven.

We willen dat kinderen én medewerkers zich ook buiten hun vaste groep goed voelen.

Probleemstelling

Jonge kinderen hebben nood aan voorspelbaarheid, herkenning en vertrouwde volwassenen. Een vaste groep met vaste begeleiders ondersteunt hun welbevinden en ontwikkeling. In de dagelijkse praktijk van de kinderopvang is het echter niet altijd mogelijk om kinderen de hele dag in hun vaste groep op te vangen. Door organisatorische redenen worden groepen soms samengevoegd en werken begeleiders met kinderen die ze minder goed kennen.

Deze momenten buiten de vaste groep kunnen voor onrust zorgen bij kinderen. Ze herkennen de ruimte, de begeleider of de andere kinderen niet altijd, wat hun gevoel van veiligheid kan verminderen. Ook voor begeleiders kunnen deze momenten uitdagend zijn, omdat zij snel moeten inspelen op een wisselende samenstelling van kinderen en minder zicht hebben op ieders noden en routines.

Ondanks het feit dat deze momenten voorkomen, is er nog weinig gedeelde kennis over hoe kinderopvangorganisaties de randen van de dag pedagogisch kwaliteitsvol kunnen aanpakken. Dit project wil in eerste instantie bijdragen aan een beter begrip van deze situaties.

Onderzoeksvragen

In dit onderzoek focussen we op volgende onderzoeksvragen: 

  • Wat is het aandeel van collectieve opstart- en afsluitmomenten in de dagelijkse opvangpraktijk?
  • Welke organisatorische motieven liggen hieraan ten grondslag?
  • Welk beleid is van toepassing?
  • Welke pedagogische invulling krijgen collectieve opstart- en afsluitmomenten en binnen welke context krijgen ze vorm?
  • Hoe ervaren kinderen en medewerkers collectieve opstart- en afsluitmomenten?

Onderzoeksaanpak

In dit onderzoek gebruiken we verschillende manieren om informatie te verzamelen. Zo krijgen we een goed en volledig beeld van wat er gebeurt tijdens gezamenlijke opstart- en afsluitmomenten in de kinderopvang.

We beginnen met een vragenlijst voor kinderopvangorganisaties. Met deze vragenlijst willen we begrijpen hoe vaak deze momenten voorkomen, hoelang ze duren en welke afspraken erover bestaan. De antwoorden helpen ons om verschillen tussen opvanglocaties te zien en om te bepalen waar we verder onderzoek naar kunnen doen. We vragen daarnaast wie bereid is om mee te werken aan een vervolgonderzoek.

Daarnaast ontwikkelen we een administratief register om een meer uitgebreid beeld te krijgen van structurele kenmerken van kwaliteit. Gedurende één week brengen we in kaart welke kinderen en begeleiders aanwezig zijn tijdens gezamenlijke start- en eindmomenten. We gebruiken hiervoor bestaande gegevens, zoals aankomst- en vertrektijden en uurroosters. Op die manier krijgen we een beter beeld van groepsgroottes en van hoeveel kinderen een begeleider tegelijk opvangt. Deze informatie helpt ons te begrijpen hoe de organisatie van deze momenten invloed heeft op kinderen en begeleiders.

Het administratief register vullen we aan met observaties en semi-gestructureerde interviews met kinderbegeleiders. We voeren gesprekken met begeleiders die net een gezamenlijk breng- of haalmoment hebben meegemaakt. In deze gesprekken vragen we hoe zij deze momenten ervaren en hoe kinderen erop reageren. We staan stil bij de keuzes die begeleiders maken, bij wat hun werk zwaar of net haalbaar maakt en bij hoe zij de kwaliteit van deze momenten inschatten. Zo krijgen we zicht op wat goed werkt en wat beter kan.

Output

Het onderzoek resulteert in:

  • een overzicht van inzichten uit de vragenlijst, administratieve overzichten, observaties en gesprekken met kinderbegeleiders over collectieve start- en eindmomenten in de kinderopvang;
  • een syntheserapport waarin de betekenis van deze momenten voor de kwaliteit van de opvang wordt toegelicht. 

Op basis van dit onderzoek zouden we in een vervolgproject een instrument kunnen ontwikkelen met inspirerende praktijken waarin organisatorische efficiëntie hand in hand gaat met pedagogische kwaliteit. 

Onderzoekers

Meer weten, samenwerken of een persvraag?

Je kan bij ons onderzoekscentrum Pedagogie in Praktijk bijvoorbeeld terecht voor:

  • Ondersteuning die past bij organisaties die werken met kinderen en hun gezinnen.
  • Intervisie, werkplekleren, spellen, methodieken en online reflectietools.

Contacteer ons vrijblijvend