Designing Optimal Methods for User-centered Spaces for DEMentia (DOMUS-DEM): Een participatief onderzoek naar fysieke omgeving in woonzorgcentra

Probleemstelling

Bewoners met dementie hebben behoefte aan een omgeving die rust biedt, hen stimuleert op een positieve manier en hun autonomie ondersteunt. In tijden van verhoogde werkdruk en stijgende mentale- en fysieke belasting is voor zorgmedewerkers een werkcontext die mentaal welbevinden bevordert, stress vermindert en hen helpt om blijvend kwalitatieve zorg te verlenen belangrijk. Omgevingen moeten niet alleen functioneel zijn, maar ook ondersteunend werken voor bewoners en voor het personeel. Er is nood aan praktische, haalbare oplossingen die zonder grote investeringen kunnen worden toegepast en die aansluiten bij de dagelijkse realiteit van WZC en gedragen zijn door bewoners, personeel en ontwerpers. (Interieur) architecten worden geconfronteerd met complexe uitdagingen om een evenwicht te vinden tussen levenskwaliteit, veiligheid en regelgeving.  Er is een gebrek aan gedeelde kaders en ontwerpprincipes die deze inzichten duurzaam kunnen verankeren in zowel zorgpraktijk als architecturale besluitvorming. Om een welbevinden ondersteunende omgeving te creëren is een samenwerking tussen het zorgmedewerkers, gebruikers en (interieur)architecten onontbeerlijk.

Onderzoeksvraag

Hoe beïnvloeden licht, geluid, kleur, herkenning en beleefhoeken het welbevinden van bewoners met dementie en het werkgeluk van zorgmedewerkers in woonzorgcentra, en in welke mate draagt dit bij aan houdbare en kwalitatieve zorg?

Hoe kan de ruimtelijke geletterdheid en het “geïnformeerd bouwheerschap” van directies en zorgmedewerkers in woonzorgcentra versterkt worden, zodat zij samen met bewoners en familie evidence-based, dementievriendelijke en welbevinden-ondersteunende omgevingen kunnen ontwerpen, herinrichten en gebruiken binnen bestaande infrastructuur?

Onderzoeksaanpak

We combineren observaties, interviews en co-creatiesessies in vier Vlaamse woonzorgcentra en binnen thuiszorg. Op basis daarvan ontwerpen en testen we concrete, low-cost ruimtelijke ingrepen; samen met bewoners, zorgmedewerkers en (interieur)architecten. De resultaten worden vertaald naar een inspiratiegids en lesmateriaal voor zorg- en architectuuropleidingen en voor iedereen die deze kennis in de eigen organisatie of woning wil implementeren.

Verwachte output

De resultaten van het project worden op verschillende manieren gedeeld. Tijdens het project houden we het werkveld op de hoogte via LinkedIn en een nieuwsbrief, aangevuld met een projectpagina waar voortgang en resultaten worden gepubliceerd. Op het einde van het project bundelen we alles in een gratis inspiratiegids, beschikbaar via de websites van KdG en UA. De opgedane inzichten, zoals journey maps, personas en een toepassingskader, worden ook opgenomen in aanverwante opleidingen. Ten slotte sluiten we af met een eindevent waarop we de resultaten voorstellen aan woonzorgcentra, architectenbureaus, projectontwikkelaars en beleidsmakers.

Onderzoekers

• sophie.albrecht@kdg.be 
• margo.annemans@uantwerpen.be
• ivo.dewit@uantwerpen.be 
• dorien.eeckhout@uantwerpen.be