Groeikracht in Onderwijs

Leren en onderwijzen in de grootstad

'Groeikracht in Onderwijs’ is een collectief van onderzoekers en lectoren die samen het expertisecentrum van de onderwijsgroep Lerarenopleidingen aan de Karel de Grote Hogeschool vormen. We ademen de wereldstad Antwerpen.

Met ons onderzoek en onze dienstverlening dragen we bij aan kwaliteitsvol onderwijs. Een bijzondere klemtoon leggen we op de (groot)stedelijke context; thema’s als diversiteit, duurzaamheid en democratie zijn een rode draad.

We werken in onze projecten steeds rond concrete noden uit het onderwijs. Dat betekent dat we voluit de kaart van samenwerking trekken.

Wie zijn wij?

dr. Jelle Boeve-de Pauw
Hoofd expertisecentrum Groeikracht in Onderwijs
jelle.boeve-depauw@kdg.be
+32 477 96 19 90

dr. Debbie De Neve
Senior Onderzoeker & Lector EBASO

dr. Greet Peeters
Senior Onderzoeker & Lector EBALO

Jo Van de Weghe
Expert Dienstverlening, Onderzoeker & Lector EBAKO

dr. Kim Bellens
Onderzoeker & Lector EBALO

Hannelore De Greve
Onderzoeker & Lector EBAKO

Mart Doms
Onderzoeker & Lector EBALO

Lien Fret
Onderzoeker & Lector EBASO

dr. Kendra Geeraerts
Onderzoeker & Lector EBASO

An Leroy
Onderzoeker & Lector EBASO

Sofie Peetroons
Onderzoeker & Lector EBASO

Suzanne Spillebeen
Onderzoeker & Lector EBAKO

dr. Wouter Smets
Onderzoeker & Lector EBASO

Alex Truyts
Onderzoeker & Lector EBASO

dr. Loth Van Den Ouweland
Onderzoeker & Lector EBAKO

Linde Van Reusel
Onderzoeker & Lector EBAKO

Joelle Verelst
Onderzoeker & Lector EBASO

Waar staan wij voor?

Groeikracht …

… doet onderzoek en dienstverlening voor het onderwijs. Samen bouwen we de expertise op die we nodig hebben om grote uitdagingen voor het onderwijs doelgericht aan te gaan. Die uitdagingen bevinden zich in de klas, in de school en in de schoolomgeving.

… ziet onderzoek als cocreatie. We hanteren doelgericht aan spectrum aan onderzoekbenaderingen die dat ook weerspiegelen: designonderzoek, implementatieonderzoek, impactonderzoek, actieonderzoek…

… streeft naar in onderwijs in 3D: diversiteit, democratie en duurzaamheid.

… weet dat leren groeien is. Wat niet is kan nog komen. Samen geraken we verder.

… werkt samen met scholen. We doen immers onderzoek voor het onderwijs, niet over het onderwijs. Dat betekent dat we in onze projecten samen met scholen op pad gaan. Zo zorgen we voor kruisbestuiving tussen expertise uit de school en de hogeschool.

… verbindt onderzoek en onderwijs. Onze resultaten komen terecht in ons eigen onderwijs, en we gaan voor dienstverlening die een optimale benutting van resultaten door het werkveld waar kan maken.

Groeikracht in 3D : Leren en onderwijzen voor Diversiteit, Democratie en Duurzaamheid

Zo veel als mogelijk streven we in ons onderzoek en onze dienstverlening naar het samenbrengen van expertise overheen onze drie speerpunten:

... Competenties van leerkrachten

Leerkrachten dienen te beschikken over een aantal sleutelcompetenties om met diverse klassen en in complexe onderwijssituaties aan de slag te gaan. Groeikracht werkt daarbij onder andere rond het omgaan met diversiteit in de klas, op en rond de school en op de impact van de (grootstedelijke) omgeving op leren en lesgeven.  

... Duurzaam schoolleiderschap

Scholen worden steeds intenser geconfronteerd met een veranderende omgeving. Om deze veranderingen te zien als uitdaging eerder dan als bedreiging zijn (school)leiders nodig met een visie op kwaliteitsvol onderwijs die is afgestemd op de omgeving van de school. Groeikracht focust daarbij op vormen van leiderschap die scholen kansen bieden om zich te ontplooien als duurzame en lerende organisaties, die wendbaar kunnen omgaan met veranderingen.

... Samenwerken en verbinden

Scholen die succesvol omgaan met de omgeving waarin ze zich bevinden slaan bruggen naar de bredere gemeenschap. Om kinderen en jongeren in hun kracht te plaatsen is het belangrijk om te zien dat leerlingen ook buiten de school leven én leren. Groeikracht wil scholen ondersteunen om hun werkterrein breder dan de klas te zien en ook een brugfunctie op te nemen naar externe organisaties. Zo zetten we in op democratische samenwerkingen en verbinding binnen en buiten de school.

    Wat doen wij?

    Afgeronde onderzoeksprojecten

    Bekijk fiches van alle afgelopen projecten.

    Lopende onderzoeksprojecten

    Later word ik schooldirecteur (2018-2020)

    In dit onderzoek gaan we na wat maakt dat een leraar zichzelf al dan niet beschouwt als poten­tieel schoolleider. Scholen geven aan dat het steeds moeilijker wordt om geschikte kandidaten te vinden voor de functie van schooldirecteur. Nochtans is de impact van een sterke schoolleider op de kwaliteit van het onderwijs aanzienlijk en wordt vastgesteld dat de job van schooldirecteur jaar na jaar complexer wordt. Het is dus cruciaal om de best mogelijke schoolleiders in die functie te krijgen, maar een gebrek aan kandidaten legt druk op deze nood aan zorgvuldige selectie.

    Lees meer ...

    Maatwerk (2019-2021)

    Uit de derde peiling naar de eindtermen wiskunde lager onderwijs kwam duidelijk naar voren dat de wiskundeprestaties van Vlaamse leerlingen verzwakken. Uit onderzoek blijkt ook dat het sociaal economische milieu van leerlingen sterk bepalend is. Met dit PWO-onderzoek willen wij leerkrachten de nodige kennis en ondersteuning bieden om dit probleem het hoofd te bieden. We richten ons op het zoeken naar oplossingen voor de tegenvallende peilingsresultaten, meer specifiek voor de inhouden rond herleidingen, waar slechts 39% van de leerlingen de eindtermen behaalt. Een belangrijk aandachtspunt binnen het project gaat naar de rol van betekenisvolle referentiematen, die rekening houden met de diversiteit in klas. We zetten in op het ontwikkelen van materialen die in de klascontext gebruikt kunnen worden om tegemoet deze uitdagingen.

    Duurzaam schoolleiderschap (2019-2021)

    Duurzaam leiderschap is een concept dat al enige tijd opmars maakt in het bedrijfsleven. Het vertrekt van de gedachte dat organisaties de dag van vandaag niet enkel economische belangen mogen nastreven (financiële impact), maar dat ze ook op een duurzame manier moeten omgaan met hun natuurlijke en menselijke ‘grondstoffen’ (ecologische en humane impact). Dit omvat o.a. het behouden en ontwikkelen van het menselijk kapitaal van de organisatie (i.e. de medewerkers), in plaats van het uitputten van dit kapitaal. Met het onderzoeksproject willen we de weg plaveien om duurzaam leiderschap ingang te laten vinden in het onderwijs in Vlaanderen. Concreet zullen we samenwerken met schoolleiders, bedrijfsleiders en HR-specialisten om het concept ‘duurzaam schoolleiderschap’ te concretiseren. Hierbij leggen we de focus op het voeren van een duurzaam personeelsbeleid in scholen.

    Middagpauzes : organisatie en beleving (2019-2021)

    De maaltijd is een manier om sociale relaties vorm te geven en een dagritme aan te bieden. Ook schooldagen krijgen dankzij middagpauzes een ritme. Op basisscholen (kleuter- en lagere scholen) ervaren veel kinderen de middagpauzes echter negatief. Beleidsmatig is de middagpauze ‘de vergeten uithoek van het onderwijs’. Decretaal zijn scholen niet verplicht om middagopvang te voorzien. In de praktijk ervaren ze de organisatie vaak als lastig en hebben ze weinig expertise en handvatten om op terug te vallen. In dit multidisciplinair onderzoek focussen we op hoe basisscholen tot een kwaliteitsvolle middagpauze kunnen komen. De resultaten van dit alles bieden we aan in een handleiding voor scholen en een rapport met beleidsaanbevelingen. Dit project een samenwerking met het expertisecentrum ‘Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School’.

    Leerkracht+ (2019-2021)

    Wanneer scholen oog hebben voor de persoonlijke en interpersoonlijke leefwereld van leerlingen verhoogt dit hun betrokkenheid, intentie tot leren en de leerprestaties. Vooral in de 2de graad is er een stijgende nood om hier aandacht aan te besteden. De ‘midden adolescentie’ kenmerkt zich door stressvolle nieuwe uitdagingen met impact op het eigen leren en functioneren binnen de klasgroep. Leerkrachten geven echter aan vooral moeite te hebben met hoe ze leerlingen hierin kunnen begeleiden en hoe ze methodieken kunnen integreren binnen het curriculum. Ervaringsleren kan leerkrachten helpen om sociaal emotionele thema’s beter te herkennen. In dit actieonderzoek ontwikkelen we een ervaringsgericht programma dat bijdraagt tot het werken rond psychosociaal functioneren van leerlingen, en dat leerkrachten ondersteunt in het opnemen van hun coachende rol bij deze taak.

    Frans voor ex-OKAN (2019-2020)

    Het beheersen van vreemde talen is essentieel voor leerlingen om sterk te staan op de arbeidsmarkt én om actief te kunnen participeren aan de steeds meer divers wordende samenleving. In dit project focussen we op de problematiek van ex-OKAN leerlingen en hun leerkrachten bij het verwerven van Frans als tweede taal. We richten ons op leerkrachten en leerlingen in de 2e graad ASO/TSO in (groot)stedelijke context. Samen met een aantal welgekozen scholen brengen we de noden van de leerlingen en leerkrachten in kaart. In vervolg onderzoek willen we dan een antwoord kunnen bieden op deze noden.

    Schola Plus (2018-2020)

    Tussen 2016 en 2018 werkten 5 landen (Polen, Frankrijk, Slovenië, Italië en België) samen aan het KA2-project Schola. Doel hiervan was een aanpak uitwerken om vroege schoolverlaters meer weerbaar te maken, meer te motiveren, tot een meer bewust niveau van competentie te krijgen en ze aldus langer aan boord van de secundaire school te houden. Het doel van het huidige project is het verder afstemmen van dit paneuropees ontwikkeld model, op de noden en verwachtingen van het Vlaamse onderwijs. De centrale vraag dit we willen beantwoorden is: ‘Hoe kan in de Antwerps grootstedelijke context de brug tussen door jongeren verworven competenties buiten school en de vereiste competenties binnen school gelegd worden?’. Daartoe zetten we een verkennend kwalitatief onderzoek op in een aantal welgekozen Antwerpse secundaire scholen, en brengen we de perspectieven van de directie, leerkrachten én leerlingen in kaart.

    Formatieve evaluatie in het moderne vreemde talenonderwijs (2017-2020)

    Het project heeft als doel om leerkrachten te ondersteunen om formatieve evaluatie te integreren in de klaspraktijk. Om de leerresultaten van leerlingen te optimaliseren is het belangrijk dat leerkrachten weten waar leerlingen staan in hun leerproces. Formatieve evaluatie geeft leerkrachten de kans om zicht te krijgen op welke kennis en vaardigheden leerlingen hebben verworven.

    Lees meer ...

    Bind-kracht in onderwijs (2018-2020)

    Onze doelstelling is om Bind-Kracht, een handelingskader uit het sociaal agogisch werk in co-creatie met stakeholders in het lager onderwijs te vertalen naar de onderwijscontext. In een kwalitatief onderzoek hanteren we een interdisciplinair perspectief waarbij we de noden van kansarme ouders, leerkrachten en welzijnswerkers, verbinden met positieve praktijkvoorbeelden die zich in het werkveld ontwikkelen. Het doel is om het inzicht in de leefwereld van kinderen in armoede te vergroten, zodat men op school gelijke onderwijskansen kan creëren voor kwetsbare kinderen.

    Lees meer ...

    Formatieve evaluatie in het moderne vreemde talenonderwijs (2017-2020)

    Het project heeft als doel om leerkrachten te ondersteunen om formatieve evaluatie te integreren in de klaspraktijk. Om de leerresultaten van leerlingen te optimaliseren is het belangrijk dat leerkrachten weten waar leerlingen staan in hun leerproces. Formatieve evaluatie geeft leerkrachten de kans om zicht te krijgen op welke kennis en vaardigheden leerlingen hebben verworven.

    Lees meer ...

    Bind-kracht in onderwijs (2018-2020)

    Onze doelstelling is om Bind-Kracht, een handelingskader uit het sociaal agogisch werk in co-creatie met stakeholders in het lager onderwijs te vertalen naar de onderwijscontext. In een kwalitatief onderzoek hanteren we een interdisciplinair perspectief waarbij we de noden van kansarme ouders, leerkrachten en welzijnswerkers, verbinden met positieve praktijkvoorbeelden die zich in het werkveld ontwikkelen. Het doel is om het inzicht in de leefwereld van kinderen in armoede te vergroten, zodat men op school gelijke onderwijskansen kan creëren voor kwetsbare kinderen.

    Lees meer ...

    Taxonomie historisch inzicht (2017-2019)

    De doelstelling van dit project is het ontwikkelen van een instrument dat leerkrachten geschiedenis ondersteunt bij het inspelen op niveauverschillen in de klas. We ontwikkelen zo een taxonomie voor historisch inzicht.

    Lees meer ...

    GRIT - Growing in urban education and diversity (2018-2021)

    The GRIT project focuses on fostering educational equity in urban educational settings. It addresses two main target groups: (1) indirectly: urban students threatened by early school leaving, and (2) directly: in-service educational professionals which are involved in teaching in urban settings. This project chooses to focus on the matter of early school leaving since urban educational systems are particularly vulnerable to problems associated with early school leaving. Through concrete experiments in 5 European countries gathering different background and with partners addressing different kind of educators, the GRIT project will allow to enhance this innovative and "bottom-up approach" among these key actors to struggle against Early School Leaving.

    Value+ (2017-2020)

    Karel de Grote Hogeschool, Erasmus hogeschool Brussel, VBJK  en enkele internationale partners uit Denemarken, Slovenië en Portugal startten in 2018 met het VALUE project. In dit project gaan we voor een zorgzame kleuterschool voor de jongste kleuters. Een betere samenwerking tussen de verschillende medewerkers in een kleuterschoolteam is hierin een belangrijke sleutel. Binnen KdG is dit project een samenwerking met het expertisecentrum ‘Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School’.

    Gebruik maken van onze expertise voor jouw project?

    Gebruik maken van onze expertise voor jouw project?