Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School

Expertisecentrum

  • Wij bieden onderzoek en ondersteuning op maat van organisaties die werken met kinderen en hun gezinnen: kinderopvang, vrije tijd, jeugdwerk, gezinsondersteuning.
  • Met de resultaten van dit onderzoek kun je de werking van je organisatie versterken en innoveren.
  • Denk dan bijvoorbeeld aan:
    • een coachingstraject
    • een spel
    • een methodiek
    • een online reflectietool
  • Democratische participatie staat voor ons centraal.

Praktijkgericht onderzoek

Het expertisecentrum Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School zet onderzoeksprojecten op in contexten die met kinderen en gezinnen werken.

Het onderzoek:

  • Heeft wortels in de beroepspraktijk.
  • Vergroot de handelingsmogelijkheden in die beroepspraktijk.
  • Doet recht aan de complexiteit van het dagelijkse werk.

Inzichten uit de projecten verspreiden we op de blogpagina van het expertisecentrum, in onze publicaties en via onze dienstverlening (instrumenten, vorming en coaching).

Ondersteuning van de dagelijkse praktijk en van het beleid in een opvanglocatie

Het expertisecentrum is lid van Mentes vzw, het ondersteuningsnetwerk kinderopvang, met steun van de Vlaamse Overheid en Kind & Gezin.

Het Ondersteuningsnetwerk Kinderopvang biedt:

  • Ondersteuningstrajecten over het dagelijks beleid van een opvanglocatie.
  • Trajecten pedagogische coaching in een opvanglocatie.
  • Een infopunt waar aanbieders kinderopvang terechtkunnen met vragen.
  • Netwerkbijeenkomsten waar uitwisseling tussen collega’s centraal staat.

Bij het expertisecentrum staat een ploeg regionaal ondersteuners en pedagogisch coaches in voor de ondersteuning. Hieronder vind je meer informatie over de verschillen tussen regionale ondersteuning en pedagogische coaching.

Vraag je regionale ondersteuning of pedagogische coaching hier aan.

Regionale ondersteuning

Wat houdt regionale ondersteuning in?

De regionaal ondersteuners maken eerst een ‘foto’ van de werking. Waar staat jouw opvanglocatie en welke sterktes heeft je voorziening? Samen met de ondersteuner kies je een ondersteuningsvraag. De ondersteuner doorloopt samen met de opvanglocatie een traject op één of meer van de volgende domeinen.

  • Pedagogisch beleid
  • Medewerkers, team en ontwikkelingsbeleid
  • Toegankelijkheid
  • Ondernemerschap, Organisatie en Financieel beleid
  • Infrastructuur veiligheid en gezondheid
  • Kwaliteitsontwikkeling

Opvanglocaties kunnen ook netwerkbijeenkomsten volgen. Tijdens zo’n bijeenkomst kunnen medewerkers van opvanglocaties van gedachten wisselen met collega’s over bepaalde situaties of thema’s.

Praktisch

Basistraject

Een basistraject concentreert zich op een afgebakende doelstelling waarvoor de opvanglocatie zich duidelijk kan engageren. De ondersteuner komt enkele keren op bezoek en combineert dat met ondersteuning op afstand. Daarnaast kan de opvanglocatie deelnemen aan netwerkbijeenkomsten.

In een notendop:

  • 2 contactmomenten van maximum 3 uur
  • Telefonische ondersteuning
  • Voorbereiding en verplaatsing door de regionaal ondersteuner
  • Deelname aan netwerken

Vervolgtraject

Opvanglocaties kunnen een vervolgtraject aanvragen:

  • 2 tot 5 contactmomenten
  • Op maat

Prijs

Het basistraject en het vervolgtraject zijn gratis voor organisaties uit de prioritaire doelgroep. Kom hier te weten of jouw organisatie tot deze doelgroep behoort.

Pedagogische coaching

Wat houdt pedagogische coaching in?

Sinds 2022 kunnen opvanglocaties in de provincie Antwerpen een beroep doen op pedagogische coaching van het expertisecentrum. De coach ondersteunt kinderbegeleiders in hun basiscompetenties en ondersteunt opvanglocaties om hun pedagogische kwaliteit te versterken. 

De coaches ondersteunen ‘op de vloer’. De pedagogisch coach en de opvanglocatie kiezen samen een pedagogisch thema voor het coachingstraject. Ook leggen ze een doelstelling en een bepaalde termijn vast. Zo zorgen we ervoor dat coach en locatie samen gericht kunnen werken aan een specifiek thema.

Praktisch

Als je een traject pedagogische coaching aanvraagt, krijg je snel te horen wie jouw pedagogisch coach wordt en wanneer zij kan starten. De pedagogisch coach stemt af met de verantwoordelijke of organisator en met de regionaal ondersteuner. Zo zorgt ze ervoor dat elke opvanglocatie met vertrouwen een pedagogisch traject kan aangaan.

In een notendop:

  • Een traject beslaat ongeveer 50 uur, verspreid over 7 of 8 dagen.
  • Deze 50 uur brengt de coach vooral door in de opvanglocatie. Zij ondersteunt voornamelijk tijdens de werking.  
  • De pedagogisch coach komt naar jou toe en zorgt voor een goede voorbereiding. 
  • Pedagogisch coaches bieden verschillende soorten trajecten aan, zoals een traject over educatieve ondersteuning of een traject voor kinderbegeleiders die de kwalificaties nog moeten behalen.
  • De coach biedt letterlijk een extra paar handen op de werkvloer, maar kan niet ingezet worden om personeelstekorten op te vangen.
  • Het traject is gratis voor organisaties die tot de prioritaire doelgroep van Mentes behoren. Hieronder vind je meer informatie over die prioritaire doelgroep. Een locatie kan één keer om de twee jaar een gratis traject volgen.

Prioritaire doelgroep

Ondersteuning of coaching is in principe kosteloos voor opvanglocaties in de prioritaire doelgroep. Het agentschap Opgroeien beslist welke organisaties onder deze prioritaire doelgroep vallen.

Vandaag behoren tot de prioritaire doelgroep de organisatoren van opvanglocaties (zowel van gezins- als van groepsopvang) uit de volgende subsidietrappen: trap 0, trap 1, trappen 2 en 3 met een IKT-subsidie voor maximum 18 plaatsen voor de hele organisaties, ook als die meerdere locaties heeft.  

Wanneer opvanglocaties in handhaving geplaatst zijn, vallen ze tijdelijk onder de PRIOR-groep, ongeacht hun subsidietrap en aantal IKT-plaatsen.

Andere organisatoren kunnen ondersteuning tegen betaling ontvangen.

Prioritaire doelgroep voor het expertisecentrum

Het expertisecentrum ondersteunt opvanglocaties in de regio Antwerpen. Elke PRIOR-opvanglocatie uit de provincie Antwerpen kan gratis een traject pedagogische coaching aanvragen. De coaches werken samen met de regionale ondersteuningsorganisaties CEGO, VDKO en Leren@Vaart.

 

Regionale ondersteuning

Pedagogische coaching

Gratis aanbod voor

opvanglocaties uit de PRIOR groep.

Opvanglocaties uit de PRIOR groep.

Regio

Regio Antwerpen

Provincie Antwerpen

Kan een organisator ook een betalend traject aanvragen? 

Ja

Ja

Opbouw traject

Een basistraject:

  • 2 contactmomenten van max. 3 u.
  • Telefonische ondersteuning
  • De pedagogisch ondersteuner bereidt het traject voor en komt ter plaatse
  • Deelname aan netwerken

Een traject pedagogische coaching

  • Een traject beslaat ongeveer 50 uur, verspreid over 7 of 8 dagen.
  • De coach komt op de vloer.
  • Voorbereiding en verplaatsing door de pedagogisch coach.

 

Een vervolgtraject

  • 2 tot 5 contactmomenten
  • Op maat

 

Frequentie

Een opvanglocatie heeft jaarlijks recht op een traject.

Een opvanglocatie heeft om de twee jaar recht op een traject.

Dienstverlening

Vorming en intervisie

Gebruikmaken van onze expertise voor jouw project? Ben je op zoek naar een geschikte vorming of een intervisie voor je team?

We kunnen een vorming op maat maken of een intervisietraject uitwerken maar je kunt ook kiezen uit een lijst bestaande mogelijkheden. Dat aanbod is gebaseerd op onderzoeksprojecten.

We bieden de vormingen aan in een korte vorm van één dagdeel (3 uur) en in een lange van twee dagdelen (twee keer 3 uur, met een pauze tussen beide delen). We organiseren de vormingen bij voorkeur in je opvanglocatie of school. Voor gezinsopvang zoeken we naar een geschikte plaats.

Wil je een van deze vormingen bestellen? Mail naar dietlinde.willockx@kdg.be.

Betalende coaching en ondersteuning

Kinderopvangvoorzieningen uit Groot Antwerpen die geen recht heeft op de gratis ondersteuning van Mentes kunnen bij het expertisecentrum terecht voor ondersteuning of pedagogische coaching tegen betaling.

Aanpak
  • Onze coaches bepalen samen met jouw voorziening wat jullie willen bereiken. Zo kunnen jullie doelgericht aan iets werken. 
  • Daarna bouwen de coaches zorgvuldig een traject op met een aanpak die is afgestemd op jouw voorziening en op wat de kinderbegeleiders nodig hebben.
  • Onze coaches hanteren altijd een waarderende benadering.
  • Onze coaches gebruiken materiaal dat sterk onderbouwd is. De keuze van dat materiaal bepalen ze op maat van jouw kinderopvangvoorziening.
  • Alle coaches zijn vertrouwd met het Pedagogisch Raamwerk voor de opvang van baby’s en peuters, met MeMoQ en met andere gangbare werkinstrumenten in de kinderopvang.
  • We zorgen voor een vaste coach voor jouw voorziening.
  • Voor onze coaches is diversiteit een meerwaarde. Samen met de kinderbegeleiders zoeken ze naar manieren om die diversiteit in te zetten op de werkvloer.
  • We werken met overzichtelijke pakketten. Zo houden we de administratieve last beperkt. De pakketten zijn afgestemd op de grootte van een voorziening.
Voorwaarden
  • Voorlopig organiseren we de pedagogische coaching (VIA6) tegen betaling enkel in de tien districten van Antwerpen: Antwerpen, Hoboken, Wilrijk, Berchem, Borsbeek, Borgerhout, Deurne, Merksem, Ekeren en Berendrecht-Zandvliet-Lillo. 
  • Onze coaches komen jouw voorziening versterken op de werkvloer. Ze werken hiervoor intensief samen met de kinderbegeleiders. Ze werken dus niet in de plaats van het vaste team maar samen met dat vaste team. 
Soorten trajecten
Traject A
  • Telefonisch intakegesprek van 1 uur 
  • 4 volledige dagen van 7 uur
  • 1 halve dag van 3,5 uur 
  • Inclusief voorbereidingstijd, reistijd en verplaatsingskosten 
  • Totaalprijs traject 1: €2.500
Traject B
  • Telefonisch intakegesprek van 1 uur 
  • 5 volledige dagen van 7 uur
  • 2 halve dag van 3,5 uur 
  • Inclusief voorbereidingstijd, reistijd en verplaatsingskosten 
  • Totaalprijs traject 2: €3.500
Traject C
  • Telefonisch intakegesprek van 1 uur 
  • 7 volledige dagen van 7 uur
  • 2 halve dag van 3,5 uur 
  • Inclusief voorbereidingstijd, reistijd en verplaatsingskosten 
  • Totaalprijs traject 3: €4.500
Traject D
  • Telefonisch intakegesprek van 2 uur 
  • 9 volledige dagen van 7 uur
  • 2 halve dag van 3,5 uur 
  • Inclusief voorbereidingstijd, reistijd en verplaatsingskosten 
  • Totaalprijs traject 4: €5.500

Vraag je traject aan

Huidig aanbod

Indyspel

Diversiteit en interculturaliteit staan in onze samenleving hoog op de agenda. In Antwerpen heeft 72% van de kinderen tussen 0 en 9 jaar wortels in migratie. En de diversiteit in de diversiteit neemt steeds toe. Dat is ook voelbaar in de kinderopvang en op school. Veel begeleiders en leraren worstelen met de vraag hoe met deze diversiteit om te gaan.

Het Indyspel maakt interculturele dynamieken bespreekbaar in een team. Tijdens het spel wisselen situatieschetsen en kennisvragen elkaar af. Op basis van reacties maakt het spel strategieën zichtbaar om in te spelen op interculturele dynamieken. Na het spel volgt een nabespreking, die het theoretische kader kort uiteenzet.

Een Indyspel-sessie van 3 uur met een geoefende spelbegeleider kost 300 euro.

Duurzame kinderopvang

Het Pedagogisch Raamwerk voor de kinderopvang van baby’s en peuters noemt ‘opvoeden voor een duurzame samenleving’ een van de opdrachten van de kinderopvang. En ook in de buitenschoolse opvang komt het begrip vaker voor.  Maar hoe doe je dat in de praktijk, want is dat niet heel complex, duurzaamheid? En Is dat wel iets voor de kinderopvang? In deze vorming maakt het team op een ontspannen manier kennis met de vele aspecten van het thema duurzaamheid. In een tweede stap zoeken we samen hoe de opvang met behulp van een aantal eenvoudige ingrepen duurzamer kan worden.

Samen groen

Buiten genieten kinderen met volle teugen. Ze kunnen al hun zintuigen gebruiken en voortdurend vallen er nieuwe dingen te ontdekken, zelfs voor baby’s. Maar soms lijken de drempels om met een groep kinderen naar buiten te gaan hoog: schoenen aantrekken, regenkledij, een strakke timing. In deze vorming zoeken teamleden samen naar laagdrempelige manieren om naar buiten te gaan. We bekijken buitenactiviteiten maar ook organisatorische elementen.

Een warm welkom voor alle ouders

Elk gezin is anders en je wil iedereen verwelkomen. Hoe kun je ervoor zorgen dat alle ouders de kans krijgen om hun betrokkenheid te tonen, op een manier die voor hen haalbaar is? In deze vorming werken we met twee instrumenten. Eerst gebruiken we een reflectie-instrument dat teams helpt om realistische verwachtingen te formuleren voor gezinnen. Daarna gebruiken we inspiratiemateriaal in verband met ouderbetrokkenheid, verwerkt in filmpjes. Op het einde van de vorming bepaalt het team de prioriteiten voor het ouderbeleid de komende maanden.

Wikken en wegen over grenzen

In deze vorming gaan we op zoek naar wat kan en wat mag. We stellen onszelf voor dilemma’s, gaan na wiens probleem bepaald gedrag is, we wikken, we wegen, we bepalen de grens (of net niet) en zoeken hoe we niet moeten straffen (of toch wel…). De theorie van Gorden biedt een leidraad tijdens de zoektocht. Ook werken we met een gedragsraam. Tijdens de vorming verliezen we de praktijk nooit uit het oog. Voor alle theoretische inzichten gaan we na op welke manieren ze bruikbaar zijn voor de praktijk van begeleiders in een opvang.

Speel je mee?

Vraag je je wel eens af waarom kinderen zo graag spelen? En bedenk je wat jouw rol daarin zou kunnen zijn? In deze vorming ontdekken we het belang van spelen en gaan we na hoe we zelf creatief kunnen omspringen met bestaande spelletjes en in onze eigen werkcontext. We voorzien een theoretische duiding maar werken natuurlijk vooral spelenderwijs.

Meet the Muppets

Poppen hebben een magische aantrekkingskracht op kinderen. Vooral als je ze écht tot leven kan brengen. Ook al vergt figurentheater wat techniek, met enkele eenvoudige basisprincipes ben je al aardig op weg om de poort tot de wondere poppenwereld voor de kinderen te openen. In deze vorming ontdek je hoe je  ‘dode materie’ tot leven kan wekken met manipulatietechnieken, door het gebruik van stemmetjes en door rekening te houden met enkele visuele principes. Je krijgt de kans om heel wat zaken uit te proberen. Want oefening baart kunst.

Lopend onderzoek

Bekijk de afgeronde projecten

In het expertisecentrum werken onderzoekers en ondersteuners nauw samen. Zo garanderen wij dat:

  • Het onderzoek geworteld is in de beroepspraktijk.
  • De ondersteuning een beroep kan doen op de handelingsrepertoires die zijn ontwikkeld in onderzoeksprojecten.
  • Zowel onderzoek als ondersteuning recht doen aan de complexiteit waarin de partners van het centrum werken.

In de partnerschappen voor onderzoek en ondersteuning vormen democratische samenspraak en participatie het uitgangspunt. Met aandacht voor contextfactoren bouwen alle betrokkenen samen kennis op die praktijken verrijkt en beleid richting geeft.

Het expertisecentrum is verbonden met de opleiding Pedagogie van het Jonge Kind aan de Karel de Grote Hogeschool.

Wil je meer weten over het expertisecentrum, meewerken aan een onderzoek of heb je een interessante onderzoeksvraag? Mail naar dietlinde.willockx@kdg.be.

Op de blogpagina van het expertisecentrum delen onderzoekers praktijkgerichte inzichten en tips over de recente onderzoeken.

Boeken en brochures

  • Babykunde

  • Brochure 'Ouderparticipatie als uitgangspunt. Samenwerken met ouders in de residentiële werking van de Centra voor Kinderzorg en Gezinsondersteuning'. Raadpleeg de brochure.
  • Communicatie versterken in de kinderopvang. Doeboek voor Kinderdagverblijven. Download (pdf 776mb)
    Opgelet: als je de pdf in je browser opent, werken de filmpjes niet. Sla de pdf dus op op je harde schijf, en open het bestand in Adobe Acrobat.
  • Allemaal Taal - bestel het boek

Vorming op maat van jouw organisatie?

Wij delen de kennis die we in ons onderzoek opdoen graag met jou.

Zit je met een bepaald probleem in je organisatie of wil je je medewerkers opleiden? Wij werken een vorming op maat uit.

Ja, ik wil een vorming op maat

Expertisecentrum Pedagogische Ondersteuning in Kinderopvang en School